ISO 9001:2026 CHÍNH THỨC BAN HÀNH – NHỮNG ĐIỂM MỚI DOANH NGHIỆP CẦN BIẾT VÀ LỘ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI CÙNG ISC

Tháng 09/2026, Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) chính thức công bố ISO 9001:2026 – Quality management systems – Requirements, phiên bản mới nhất của tiêu chuẩn quốc tế về Hệ thống Quản lý Chất lượng (QMS). Đây là phiên bản thứ 6 của ISO 9001, được xây dựng trên nền tảng của ISO 9001:2015 nhưng có những điều chỉnh nhằm tăng tính rõ ràng, khả năng áp dụng và mức độ phù hợp với môi trường kinh doanh hiện đại.

Với hơn một triệu tổ chức trên toàn thế giới đang sử dụng ISO 9001, việc phiên bản 2026 chính thức được ban hành là thông tin đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp đang sở hữu chứng nhận ISO 9001:2015 cũng như những tổ chức đang chuẩn bị xây dựng hệ thống quản lý chất lượng.

ISO 9001:2026 không tạo ra một hệ thống quản lý hoàn toàn mới. Phiên bản này tiếp tục duy trì những nền tảng quen thuộc của ISO 9001, đồng thời làm rõ hơn vai trò của lãnh đạo, văn hóa chất lượng, rủi ro và cơ hội, con người cũng như khả năng tích hợp với các hệ thống quản lý khác.

ISO 9001:2026 LÀ GÌ?

ISO 9001 là tiêu chuẩn quốc tế quy định các yêu cầu đối với Hệ thống Quản lý Chất lượng (Quality Management System – QMS), giúp tổ chức thiết lập, triển khai, duy trì và cải tiến liên tục các quá trình liên quan đến chất lượng.

Tiêu chuẩn có thể được áp dụng cho tổ chức thuộc mọi quy mô và lĩnh vực, từ sản xuất, thương mại, dịch vụ, logistics, công nghệ cho đến y tế, giáo dục và các lĩnh vực khác.

Theo ISO, ISO 9001 hiện là tiêu chuẩn quản lý chất lượng được sử dụng rộng rãi nhất trên thế giới, với hơn một triệu chứng nhận được cấp tại 189 quốc gia.

ISO 9001:2026 tiếp tục duy trì các nguyên tắc cốt lõi như:

• Tập trung vào khách hàng;
• Tiếp cận theo quá trình;
• Tư duy dựa trên rủi ro;
• Cải tiến liên tục;
• Ra quyết định dựa trên bằng chứng;
• Vai trò và sự tham gia của lãnh đạo.

Điểm đáng chú ý của phiên bản mới là những nguyên tắc này được diễn giải và liên kết rõ hơn với bối cảnh kinh doanh hiện nay.

NHỮNG ĐIỂM MỚI ĐÁNG CHÚ Ý TRONG ISO 9001:2026

1. Tăng cường vai trò của Lãnh đạo và Văn hóa Chất lượng

Một trong những định hướng nổi bật của ISO 9001:2026 là nhấn mạnh hơn đến leadership, quality culture và accountability.

Quản lý chất lượng không chỉ được xem là trách nhiệm của bộ phận QA/QC hoặc Ban ISO mà cần được gắn với vai trò của lãnh đạo và cách thức tổ chức vận hành.

Doanh nghiệp cần quan tâm nhiều hơn đến việc:

• Lãnh đạo thể hiện cam kết đối với chất lượng;
• Xây dựng nhận thức về chất lượng trong tổ chức;
• Gắn chất lượng với văn hóa và cách thức làm việc;
• Làm rõ trách nhiệm của các cấp và các bộ phận;
• Quan tâm đến hành vi đạo đức trong hoạt động của tổ chức.

ISO cho biết phiên bản 2026 tăng cường trọng tâm vào leadership, organizational culture và ethical behaviour, qua đó đưa yếu tố con người và văn hóa vào vị trí rõ nét hơn trong hệ thống quản lý chất lượng.

2. Phân định rõ hơn giữa Rủi ro và Cơ hội

ISO 9001:2026 làm rõ hơn cách tiếp cận đối với risks and opportunities.

Thay vì chỉ tập trung vào việc nhận diện và kiểm soát những yếu tố có thể gây ra kết quả không mong muốn, doanh nghiệp cần đồng thời nhìn nhận các cơ hội có thể hỗ trợ đạt được kết quả mong muốn và cải tiến hệ thống.

Cách tiếp cận này giúp hệ thống QMS gắn chặt hơn với hoạt động ra quyết định và định hướng phát triển của doanh nghiệp.

Đối với doanh nghiệp đang chuyển đổi từ ISO 9001:2015, đây là một trong những nội dung cần được rà soát trong quá trình Gap Analysis và cập nhật hệ thống.

3. Tiếp tục duy trì việc xem xét Biến đổi Khí hậu trong bối cảnh của QMS

Một nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là climate change.

Tuy nhiên, cần hiểu chính xác rằng đây không phải là yêu cầu lần đầu xuất hiện trong ISO 9001:2026. Từ năm 2024, ISO đã bổ sung nội dung liên quan đến biến đổi khí hậu vào Điều khoản 4.1 và 4.2 của các tiêu chuẩn hệ thống quản lý, trong đó có ISO 9001.

Theo đó:

Điều khoản 4.1 – Hiểu tổ chức và bối cảnh của tổ chức:
Tổ chức phải xác định liệu biến đổi khí hậu có phải là một vấn đề liên quan đến khả năng đạt được các kết quả dự kiến của hệ thống quản lý chất lượng hay không.

Điều khoản 4.2 – Hiểu nhu cầu và mong đợi của các bên quan tâm:
Doanh nghiệp cần xem xét khả năng các bên quan tâm có những yêu cầu liên quan đến biến đổi khí hậu.

ISO 9001:2026 tiếp tục duy trì việc xem xét này trong phiên bản mới.

Điều đó có nghĩa là doanh nghiệp không nhất thiết phải biến ISO 9001 thành một hệ thống quản lý môi trường, nhưng cần xác định và đánh giá tính liên quan của biến đổi khí hậu đối với QMS và các bên quan tâm.

4. Tăng cường vai trò của Con người, Nhận thức và Đạo đức

ISO 9001:2026 bổ sung sự chú ý rõ hơn đến yếu tố con người trong việc hình thành văn hóa chất lượng.

Chất lượng không chỉ đến từ quy trình, biểu mẫu hay thiết bị kiểm soát. Hiệu lực của QMS còn phụ thuộc vào việc nhân sự có hiểu vai trò của mình, nhận thức được tầm quan trọng của chất lượng và thực hiện công việc phù hợp với các giá trị của tổ chức hay không.

Vì vậy, doanh nghiệp cần quan tâm đến:

• Nhận thức của người lao động về chất lượng;
• Vai trò của từng vị trí trong việc đạt mục tiêu QMS;
• Văn hóa chất lượng;
• Hành vi và đạo đức trong quá trình thực hiện công việc.

Đây là một trong những nội dung được ISO chính thức nhấn mạnh trong phiên bản 2026.

5. Bổ sung Phụ lục A nhằm làm rõ cách hiểu và áp dụng tiêu chuẩn

ISO 9001:2026 giới thiệu Annex A mới, nhằm cung cấp thêm thông tin làm rõ các khái niệm, thuật ngữ và mục đích của các yêu cầu trong tiêu chuẩn.

Điều này có ý nghĩa thực tế đối với doanh nghiệp, đặc biệt trong quá trình diễn giải và áp dụng tiêu chuẩn, giúp hạn chế việc hiểu các yêu cầu theo cách quá máy móc.

ISO/TC 176 cũng xác nhận Annex A mới được đưa vào phiên bản 2026 nhằm làm rõ các thuật ngữ và ý định của các yêu cầu.

6. Tăng khả năng tích hợp với các hệ thống quản lý khác

ISO 9001:2026 tiếp tục được xây dựng trên cấu trúc phù hợp với các tiêu chuẩn hệ thống quản lý khác.

Điều này tạo điều kiện để doanh nghiệp đang áp dụng đồng thời nhiều tiêu chuẩn như:

• ISO 9001 – Hệ thống Quản lý Chất lượng;
• ISO 14001 – Hệ thống Quản lý Môi trường;
• ISO 45001 – Hệ thống Quản lý An toàn và Sức khỏe nghề nghiệp;
• ISO/IEC 27001 – Hệ thống Quản lý An toàn Thông tin;

có thể xem xét xây dựng Hệ thống Quản lý Tích hợp (IMS), từ đó hạn chế sự trùng lặp trong tài liệu, quy trình và hoạt động đánh giá. ISO cũng cho biết phiên bản 2026 có sự liên kết tốt hơn với các tiêu chuẩn hệ thống quản lý khác.

DOANH NGHIỆP ĐANG CÓ ISO 9001:2015 CẦN LÀM GÌ?

Việc ISO 9001:2026 chính thức ban hành không đồng nghĩa doanh nghiệp đang có ISO 9001:2015 phải thay đổi toàn bộ hệ thống ngay lập tức.

Theo hướng dẫn chuyển tiếp của ISO/TC 176:

• Các tổ chức chứng nhận được công nhận cần có khả năng đánh giá ISO 9001:2026 chậm nhất vào 31/03/2028;
• Từ 31/03/2028, các chứng nhận mới và chứng nhận ban đầu được công nhận chỉ có thể cấp theo ISO 9001:2026;
• Các tổ chức đang được chứng nhận ISO 9001:2015 có thời hạn chuyển đổi đến 30/09/2029;
• Việc chuyển đổi có thể được thực hiện trong một cuộc đánh giá giám sát, đánh giá tái chứng nhận hoặc một cuộc đánh giá chuyển đổi riêng.

Như vậy, doanh nghiệp đang sở hữu ISO 9001:2015 vẫn có thời gian chuyển tiếp để chuẩn bị và nâng cấp hệ thống.

Tuy nhiên, thay vì chờ đến sát thời hạn, doanh nghiệp có thể chủ động thực hiện các bước:

1. Rà soát hệ thống hiện tại (Gap Analysis)
Đánh giá mức độ phù hợp của QMS hiện hành với các yêu cầu của ISO 9001:2026.

2. Xác định các nội dung cần cập nhật
Đặc biệt chú ý đến bối cảnh tổ chức, rủi ro và cơ hội, vai trò lãnh đạo, văn hóa chất lượng, nhận thức của nhân sự và các yêu cầu liên quan đến bên quan tâm.

3. Cập nhật hệ thống tài liệu và quy trình
Điều chỉnh chính sách, mục tiêu, quy trình, biểu mẫu và các bằng chứng cần thiết theo kết quả Gap Analysis.

4. Đào tạo và nâng cao nhận thức
Đảm bảo lãnh đạo, Ban ISO, đánh giá viên nội bộ và các bộ phận liên quan hiểu được những thay đổi của phiên bản mới.

5. Đánh giá nội bộ và chuẩn bị đánh giá chuyển đổi
Kiểm tra mức độ vận hành thực tế của hệ thống trước khi thực hiện đánh giá chứng nhận/chuyển đổi.

DỊCH VỤ TƯ VẤN VÀ CHỨNG NHẬN ISO 9001 TẠI ISC VIỆT NAM

Trước sự thay đổi của phiên bản ISO 9001, ISC Việt Nam cung cấp giải pháp đồng hành từ tư vấn – đào tạo – chuẩn bị hệ thống – đánh giá chứng nhận – chuyển đổi phiên bản, phù hợp với tình trạng thực tế của từng doanh nghiệp.

Tư vấn xây dựng và chuyển đổi ISO 9001:2026

ISC hỗ trợ doanh nghiệp:

• Khảo sát và đánh giá thực trạng hệ thống quản lý chất lượng;
• Thực hiện Gap Analysis;
• Xây dựng và cập nhật hệ thống tài liệu;
• Rà soát bối cảnh tổ chức, rủi ro và cơ hội;
• Hỗ trợ tích hợp các yêu cầu mới vào hoạt động thực tế;
• Chuẩn bị doanh nghiệp trước quá trình đánh giá chứng nhận/chuyển đổi.

Mục tiêu là giúp doanh nghiệp xây dựng một hệ thống thực chất, tinh gọn và phù hợp với hoạt động vận hành, thay vì chỉ tập trung vào việc hoàn thiện hồ sơ.

Đào tạo ISO 9001

ISC cung cấp các chương trình đào tạo liên quan đến ISO 9001, bao gồm:

• Đào tạo nhận thức ISO 9001;
• Đào tạo đánh giá viên nội bộ;
• Đào tạo các nội dung chuyên sâu về hệ thống quản lý chất lượng;
• Đào tạo hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi sang ISO 9001:2026.

Nội dung đào tạo có thể được điều chỉnh theo lĩnh vực và thực tế vận hành của từng doanh nghiệp.

Dịch vụ Đánh giá và Chứng nhận ISO 9001

Bên cạnh hoạt động tư vấn và đào tạo, ISC Việt Nam hỗ trợ doanh nghiệp kết nối với tổ chức chứng nhận để thực hiện quá trình đánh giá và cấp chứng nhận ISO 9001.

Theo thông tin dịch vụ của ISC, doanh nghiệp có thể được hỗ trợ xuyên suốt từ giai đoạn chuẩn bị hệ thống, đánh giá sự sẵn sàng cho đến quá trình đánh giá chứng nhận.

Đối với doanh nghiệp đang sở hữu ISO 9001:2015, ISC có thể hỗ trợ xây dựng lộ trình chuyển đổi sang ISO 9001:2026, giúp doanh nghiệp chủ động phân bổ nguồn lực trong thời gian chuyển tiếp.

VÌ SAO DOANH NGHIỆP NÊN CHỦ ĐỘNG CHUẨN BỊ TỪ BÂY GIỜ?

ISO 9001:2026 tiếp tục duy trì nền tảng quen thuộc của ISO 9001:2015, do đó quá trình chuyển đổi có thể tập trung vào những nội dung thực sự thay đổi và được làm rõ trong phiên bản mới.

Đối với doanh nghiệp đang có chứng nhận, việc chuẩn bị sớm có thể giúp:

• Chủ động xác định khoảng cách giữa hệ thống hiện tại và phiên bản mới;
• Phân bổ ngân sách và nguồn lực theo từng giai đoạn;
• Hạn chế việc phải điều chỉnh hệ thống trong thời gian gấp;
• Đồng thời xem xét cơ hội tích hợp ISO 9001 với ISO 14001, ISO 45001, ISO/IEC 27001 hoặc các hệ thống quản lý khác;
• Duy trì tính liên tục của hệ thống quản lý chất lượng trong quá trình chuyển đổi.

Đặc biệt, doanh nghiệp không cần thay đổi toàn bộ hệ thống chỉ vì ISO 9001:2026 được ban hành. Điều quan trọng là xác định chính xác những yêu cầu cần cập nhật và mức độ tác động đến QMS hiện tại.

ISC VIỆT NAM – ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP TRONG LỘ TRÌNH ISO 9001:2026

ISO 9001:2026 đánh dấu một bước cập nhật quan trọng đối với tiêu chuẩn quản lý chất lượng được sử dụng rộng rãi nhất trên thế giới. Phiên bản mới tiếp tục giữ lại nền tảng cốt lõi của ISO 9001, đồng thời tăng cường sự chú trọng đến lãnh đạo, văn hóa chất lượng, con người, rủi ro và cơ hội, cũng như khả năng thích ứng của hệ thống quản lý.

Với doanh nghiệp đang chuẩn bị xây dựng ISO 9001 hoặc đang sở hữu chứng nhận ISO 9001:2015, đây là thời điểm phù hợp để bắt đầu đánh giá hiện trạng và xây dựng kế hoạch chuyển đổi, thay vì chờ đến giai đoạn cuối của thời kỳ chuyển tiếp.

LIÊN HỆ ISC VIỆT NAM ĐỂ ĐƯỢC TƯ VẤN LỘ TRÌNH ISO 9001:2026

Đăng ký báo giá tại: Đăng ký tại đây

#Hotline/Zalo: 0707 185 165 - Ms. Thảo Đỗ

#Email: thao.do@iscvietnam.net

Nguồn tham khảo

• International Organization for Standardization (ISO) – ISO 9001:2026.
• ISO – “ISO launches update to world’s most widely used quality management standard for a new era of business”, 16/09/2026.
• ISO – “ISO 9001:2026: What businesses need to know”.
• ISO/TC 176 – “ISO 9001:2026 has been released!”, 23/09/2026.